header-ad

Kapadokya Unesco Listesinde.

Kapadokya, doğal özellikleri ve eşsiz kaya mimarisi ile 1985 yılında UNESCO tarafından bir dünya mirası olarak ilan edilmiştir. Bölgenin ilk sakinleri yabani hayvanların saldırılarından, sert kış koşullarından kurtulabilmek ve daha sonraları da düşman saldırılarından korunabilmek için yumuşak volkanik kayaların içine derinlemesine oyuklar açmışlar, daha sonra günlük gereksinmeler doğrultusunda bu oyukları genişletmiş, yeni oyuklar açmış ve bu oyukları tünel ve labirentler ile birbirine bağlayarak yeraltı kentleri oluşturmuşlardır. Yeraltı kentlerinde uzun süre dışarı çıkmadan yaşamak zorunda kalabilecekleri için erzak depoları, havalandırma bacaları, şarap imalathaneleri, kiliseler, manastırlar, su kuyuları, tuvaletler ve toplantı odaları yaparak yeraltı kentlerini genişletmişlerdir. Birbirine bağlı odalar şeklinde yapılan bu yerleşmelerde bazı odalar ancak bir insanın geçebileceği kadar dar tünellerle birbirine bağlıdır. Bu tünellerin giriş çıkışlarında güvenlik nedeniyle tüneli kapatmak için kullanılan büyük taş silindirler vardır (Anonim, 2009). Kapadokya bölgesinin yeraltı kentlerinde (Kaymaklı, Derinkuyu, Özkonak, Güzelyurt vb.) derinlikleri yer yer 80 metreyi bulan ve yeraltı sularına kadar ulaşan havalandırma bacaları vardır. Bu bacalar hem havalandırma hem de su ihtiyacının karşılanması amacıyla açılmışlardır. Doğanın oluşturduğu konik şekilli kayalarda oyulan mağaraların bir kısmı mutfak, yaşam odası ve bir şaraphane gibi ev mekânı olarak kullanılmaktadır. Mutfak ve yaşam odası, aydınlatma için küçük bir pencereye sahiptir. Mutfağın tavanında küçük bir duman çıkış boşluğu bırakılmıştır. Geleneksel mağara tipi evde dış sıcaklık 35 oC iken iç sıcaklık 25 oC, daha içerilerde kalan şarap odasında ise sıcaklık hemen hemen 17 oC’de kalmaktadır (Deguchi ve arkadaşları, 2007). Bu yüzden bu evler aşırı sıcak ve soğuk hava koşullarında konforlu mekânlar yaratmaktadır. Mağaraların bir kısmı da dükkân, kafeterya, otel ve eğlence mekânı olarak kullanılmaktadır. Ayrıca Kapadokya’da yamaçlarda kayalara oyulan evlerin yanında, sonradan yapılan ve onlarla bütünleştirilen kutu şekilli ev türleri de bulunmaktadır.